Zamirlerin çeşitleri şunlardır:

a)     Sözcük biçiminde zamirler

b)     Ek biçiminde zamirler

a) Sözcük biçimindeki zamirler

1.    Kişi zamirleri

2.    İşaret zamirleri

3.    Belgisiz zamirler

4.    Soru zamirleri

b) Ek biçimindeki zamirler

1.     İyelik zamiri

2.     İlgi zamiri

KİŞİ ZAMİRLERİ

Kişi isimlerinin yerine geçen zamirlere denir

 NOT

Dönüşlülük zamiri olarak da bilinen “kendi” zamiri aynı zamanda kişi zamiri olarak kabul edilmektedir.

 I. Ben bu olanlara bir anlam veremiyorum.

II. Seni dün arkadaşlar aramıştı.

III. Onu dün biraz üzmüşler; o, bana dert yanıyordu.

IV. Bizi ne zaman davet edeceksiniz.

V. Sizleri üzmek istemiyoruz.

VI. Onlar son satranç takımı.

Yukarıdaki cümlelerde koyu dizili sözcükler kişi zamiridir. III. cümlede “onu”  sözcüğü kişi zamiridir, bu sözcük kişinin yerine geçmezse işaret zamiri olur, bu durum “onlar” sözcüğü için de geçerlidir.

Onu özenle sar ve hediyelik eşyalar arasına koy. Bu cümlede “onu” sözcüğü kişinin yerine değil de her­hangi bir hediyelik eşyanın yerine geçmektedir, bu durumda işaret zamiri olur. 

Yine III. cümlede geçen “bana” sözcüğü “ben” söz­cüğünün –e hal eki almış biçimidir, sözcüğün kö­künde ses değişikliği olmuştur. Bu durum “sen” zamiri için de geçerlidir.

V. cümlede “sizler” zamiri ikinci çoğul kişi zamirinin çokluk eki (-ler) ekini almasıyla oluşmuştur, çoğul kişi zamirleri çokluk ekini alabilirler.

Dönüşlülük zamiri (kendi) diğer zamirlerinin yerine kullanıldıkları gibi pekiştirme görevli de kullanılabilir.

Örnek 

“Bu ödevi ben kendim yaptım.”(pekiştirme)

“Evimizi yıkmaya çalıştılar olmadı, sonra kendi yıkıldı.”(evimizin yerine geçmektedir)

 “Hayvanı bir türlü gönderemedik, sonra kendi git­miş.”(hayvanın yerine geçmiş)

1998

“O” sözcüğü aşağıdaki cümlelerin hangisinde kişi adılı (şahıs zamiri) olarak kullanılmıştır?

A)     Bahçıvanlar o ağacı budamışlar.

B)     Babası onu, biraz önce dershaneye götürdü.

C)    Kitapçıdan o kitabı satın aldı.

D)    Annem bu evi değil, onu beğendi.

E)     Arabayı göstererek “Onu çok istiyorum.” dedi.

ÇÖZÜM İÇİN TIKLAYINIZ

 

 

 

 

1989

 

Kimi zamirler, özneyi pekiştirerek belirtir. Bunlar tek başına asıl şahıs zamirlerinin yerini tutabildikleri gibi, onlarla birlikte de kullanılabilirler.

 

 

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bu açıklamaya uygun bir zamir vardır?

 

A)    Aslında, onun sözüne aldırış etmedim.

B)    Bana kalırsa, alınan sonuç pek de olumlu değildi.

C)    Bu kitabı ben kendim ciltledim.

D)    Duyduklarımız bunları doğrular nitelikteydi.

E)    Selim bu sene,  ara tatilini bizde geçirecekti.

 

 

 

ÇÖZÜM İÇİN TIKLAYINIZ

 

 

 

 

İŞARET ZAMİRLERİ

 

Adların yerine işaret yoluyla geçen zamirlerdir. İşa­ret sıfatlarının ismin yerine geçmesiyle oluşur. İşaret zamirleri şunlardır:

 

1.     Bu

2.     Şu

3.     O

 

Yukarıdaki işaret zamirlerinden çeşitli yollarla oluş­muş zamirler de işaret zamirleridir.

 

Bunlar, şunlar, onlar, burası, şurası, orası, böylesi, şöylesi, öylesi, öteki, beriki, öbürü...

 

İşaret zamirleri ile işaret sıfatlarını ve şahıs zamirle­rini karıştırmamak gerekir.

 

Bu mevsimde denize girilir miymiş? (işaret sıfatı)

Bu beni epeyce uğraştıran bir soruydu. (işaret za­miri)

Onu çekmeceye koymayı unutmuştum. (işaret za­miri)

Onun annesini üzdüğüme inanamıyorum.(şahıs zamiri)

 

 

 

 

 

1993

 

 

“Bu” sözcüğü aşağıdaki dizelerin hangisinde tür bakımından ötekilerden farklıdır?

 

A)    Zor geliyor bu dünyadan ayrılmak

B)    “Bu kalbimdir” diyerek gözyaşımı sunsam sana

C)    Bu güller miydi açmadan solan

D)    Gönlüm bu sevincin heyecanıyla kanatlı

E)    Ağır ağır çıkacaksın bu merdivenlerden

 

 

ÇÖZÜM İÇİN TIKLAYINIZ

 

 

 

 

 

BELGİSİZ ZAMİRLER

 

Bu tür zamirler ismin yerine geçerken yaklaşıklık (belirsizlik-belgisizlik) anlamı da verirler.

 

Kimileri davete gelmemiş.

Bazıları  acelecidir.

Birçoğunda çeşitli dergiler vardı.

Herkes aynı mı düşünüyor?

Ekmeğin birazını verir misin?

Hiçbirinin önemi kalmadı.

Birkaçı bize mektup yollamış.

 

Yukarıdaki cümlelerde altı çizili sözcükler belgisiz zamirdir.

 

NOT

 

“Biri” sözcüğünde sayı anlamı ağırlıklı ise bu sözcük isim, “herhangi biri” anlamı ağırlıklı ise bu söz­cük belgisiz zamirdir; ancak bu sözcüğün ismi belirtmesi durumunda sıfat olduğu unutulmamalıdır.

 

“Sayılardan “bir”i severim.” Bu cümlede “bir” sözcü­ğünde sayı anlamı ağırlıkta olduğu için bu sözcük isimdir.

 

“Seni de biri çağırır elbet.” cümlesinde “biri” sözcüğü “herhangi biri” anlamına geldiği için belgisiz zamir­dir.

 

Dilimizde sıkça kullandığımız şey, öteberi, falan, fi­lan gibi sözcükler de zamirdir, bunların ismin yerine kullanıldığı bilinmektedir.

 

 

 

 

 

SORU ZAMİRİ

 

İsimlerin yerine soru yoluyla geçen sözcüklerdir. İsimlerin bütün özelliklerini taşır. İsimler nasıl isim çekim eki alıyorsa, soru zamirleri de isim çekim eki alabilirler.

 

Hangisini adamdan aldın?

Kaçı geldi buraya?

Nereye gideceğiz?

Kaçıncısını çağırdın?

Bu paranın yüzde kaçını istiyorsun?

Kime bir araba alacaksın?

Ne alacaksın, annenin doğum gününde?

 

Yukarıdaki cümlelerde altı çizili sözcükler soru zamiridir.

 

Soru sıfatlarının ek almasıyla soru zamirleri oluşabilir.

 

Hangi arabayı almak istiyorsun? (soru sıfatı)

Hangisini almak istiyorsun? (soru zamiri)

 

 

 

 

1998

 

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde, soru anlamı bir zamirle sağlanmıştır?

 

A)    Bu kadar borca neden girdiniz?

B)    Bu evi benimle kim dolaşmak ister?

C)    Bu deftere kaç para verdiniz?

D)    Kaçıncı katta yaşadığını söyledi mi?

E)    Ona benden için ne söylediğini biliyor musunuz?

 

 

 

 

 

ÇÖZÜM İÇİN TIKLAYINIZ

 

 

 

 

İLGİ ZAMİRİ (EK HALİNDE)

 

-ki eki tamlayan ekinden sonra gelerek bir ismin ye­rine geçerse ilgi zamiri olur.

 

Bizim evimiz çarşıya yakın, sizinki de yakın mı? Bu cümlede “-ki” eki “ev” sözcüğünün yerine geçmekte­dir.

 

Benim kitabım→benimki

Senin elbisen→seninki

Onun gömleği→onunki

Bizim odamız→bizimki

Sizin eviniz→sizinki

Onların televizyonu→onlarınki

 

 

NOT

 

İlgi zamirini sıfat yapan “-ki” ile karıştırmamak gere­kir, ilgi zamiri her zaman ilgi ekinden sonra gelir, sı­fat yapan “-ki” ise “-de” hal ekinden sonra ve zaman bildiren sözcüklerden sonra gelerek gerektiğinde sözcüğe sıfat görevi yükler.

 

Ağaçtaki yapraklar→ağaçtakiler

Akşamki sohbetler→akşamkiler

 

Örneklerdeki “-ki” eklerine sıfat yapan “-ki” denmelidir.

 

 

 

 

İYELİK (AİTLİK) ZAMİRİ (EK HALİNDE)

 

İsimlere gelerek onların kime ait olduğunu bildiren eklerdir.

 

 

Benim kitabım→kitabım

Senin elbisen→elbisen

Onun gömleği→gömleği

Bizim odamız→odamız

Sizin eviniz→eviniz

                Onların sırası→sırası

 

 

Örneklerinde koyu dizili ekler iyelik ekidir, aynı za­manda iyelik zamiridir; çünkü her biri varlığın neye, kime ait olduğunu bildirmektedir.

 

 

 

 

 

 

 

 

ÇÖZÜMLÜ SORULAR - CEVAPLI SORULAR